Yapay zekâya markanızı sordunuz mu?

Her yeni müşteriyle aynı deneyi yapıyorum: telefonumu masaya koyup bir yapay zekâ asistanına soruyorum. “İstanbul’da güvenilir bir diş kliniği önerir misin?” ya da “El yapımı seramik kupa nereden alınır?” Sonra birlikte bakıyoruz: cevapta müşterimin adı geçiyor mu, geçiyorsa nasıl anlatılıyor?

Çoğu zaman ya hiç geçmiyor ya da eski bir bilgiyle geçiyor. Kapanmış bir şube, eski bir fiyat, artık sunulmayan bir hizmet. Yapay zekâ, internette sizin hakkınızda bulduğu en net cümleyi tekrarlıyor. O cümle sizin yazdığınız bir cümle değilse, markanızı başkasının cümlesiyle anlatıyor.

Bu deney, toplantının havasını hep değiştiriyor. Çünkü işletme sahipleri arama sonuçlarında nerede durduklarını aşağı yukarı biliyor; ama bir yapay zekânın onları nasıl anlattığını çoğu zaman ilk kez görüyor.

GEO, yani Generative Engine Optimization, markanızın ChatGPT, Gemini, Perplexity, Copilot ve Google’ın yapay zekâ özetleri gibi üretken arama araçlarının cevaplarında doğru ve görünür biçimde yer almasını sağlamaya yönelik çalışmaların adı. Kimi AEO (Answer Engine Optimization), kimi LLM SEO diyor; konu aynı.

GEO, arama motorlarının yerine geçen bir sihir değil; iyi SEO’nun üzerine kurulan bir katman. Yapay zekâ asistanları cevaplarını büyük ölçüde web’deki içeriklerden derliyor: sitenizdeki sayfalar, rehber ve harita kayıtları, yorumlar, haberler, forumlar. Sitenizde kendinizi net, güncel ve kaynak gösterilebilir biçimde anlatmıyorsanız, asistan da anlatamıyor.

SEO’da hedef bir sayfanın sıralamasıydı. GEO’da hedef, sorulan soruya verilen cevabın içinde doğru bir cümleyle yer almak. Bu yüzden içerik yazarken artık şunu da soruyoruz: Bu paragraf tek başına alıntılansa anlamlı olur mu?

Her asistan farklı çalışıyor ama ortak noktalar var. Birincisi, arama dizinleri: birçok asistan cevap üretirken web’de arama yapıyor ve en güvenilir bulduğu sayfaları kaynak gösteriyor. İkincisi, işletme profilleri ve rehberler: harita kayıtları, sektör rehberleri, karşılaştırma siteleri. Üçüncüsü, kullanıcı içerikleri: yorumlar, forum soruları, sosyal medya paylaşımları.

Bu tablo bize net bir şey söylüyor: yalnızca kendi sitenizi düzeltmek yetmiyor. Adınızın, adresinizin, hizmetlerinizin ve fiyat aralığınızın internetteki her yerde tutarlı olması gerekiyor. Bir rehberde eski adres, sitede yeni adres varsa, asistan hangisinin doğru olduğunu bilemiyor.

Müşterilerin yapay zekâya ne sorduğunu tahmin etmek yerine topluyoruz: satış ekibine gelen mesajlar, yorumlar, çağrı merkezi notları, form açıklamaları. Bir klinik için yaptığımız ilk listede onlarca soru çıktı: fiyat aralığı, tedavi süresi, kaç gün kalınması gerektiği, havalimanı transferi, garanti, doktorun deneyimi.

Her birine sitede kısa ve kaynak gösterilebilir bir cevap yazdık; sık sorulan sorular sayfasını yeniden düzenledik, yapılandırılmış veri ekledik. Birkaç ay sonra aynı soruları asistanlara yeniden sorduk. Cevaplarda kliniğin adı, doğru adresi ve güncel hizmetleri daha sık geçmeye başladı. Trafik raporunda bu her zaman görünmüyor; ama telefonda “yapay zekâ önerdi” diyen müşteriler artıyor.

Beş temel adım öneriyorum.

1. Kim olduğunuzu anlatan tek bir sayfa: kimsiniz, ne yapıyorsunuz, nerede, kime, hangi fiyat aralığında? Bu sayfa sade cümlelerle yazılmalı; pazarlama dili yerine bilgi dili kullanılmalı.

2. Soru-cevap içerikleri: müşterilerin sorduğu her önemli soruya kısa, doğrudan ve tek başına anlaşılır bir cevap. Cevabın ilk cümlesi sorunun cevabı olmalı; açıklama sonra gelmeli.

3. Yapılandırılmış veri: işletme, hizmet, kişi ve sık sorulan sorular için schema işaretlemesi. Makineler sayfanızın ne anlattığını böylece daha kolay anlıyor.

4. Uzman ve yazar bilgisi: içerikleri kimin yazdığı, o kişinin deneyimi ve uzmanlığı. Yapay zekâ da arama motorları gibi kaynağın güvenilirliğine bakıyor.

5. Erişilebilirlik: sitenizin yapay zekâ botlarına kapalı olmadığından emin olun. robots.txt dosyanızı kontrol edin; içeriğinizin JavaScript çalışmadan da okunabildiğine bakın. Sitenizi kısaca özetleyen bir llms.txt dosyası eklemek de iyi bir başlangıç.

GEO’nun en zor yanı ölçüm. Klasik SEO’da sıralama ve tıklama raporları var; yapay zekâ cevaplarında henüz böyle standart bir rapor yok. Biz basit ama düzenli bir yöntem kullanıyoruz: belirlediğimiz soru listesini her ay aynı asistanlara soruyor, cevapları kaydediyor ve markanın geçip geçmediğini, nasıl anlatıldığını not ediyoruz.

Buna iki ölçü daha ekliyoruz. Birincisi, analitik araçlarda yapay zekâ asistanlarından gelen ziyaretler. İkincisi, form ve telefon görüşmelerinde “Bizi nereden duydunuz?” sorusuna “yapay zekâ” cevabı veren müşteri sayısı. Üçü birlikte okununca eğilim netleşiyor.

İlk hata, GEO’yu yalnızca teknik bir iş sanmak. Dosyalar ve işaretlemeler önemli; ama asıl fark, net ve güncel içerikle yaratılıyor.

İkinci hata, her sayfayı anahtar kelimeyle doldurmak. Yapay zekâ, aynı kelimeyi tekrar eden sayfadan değil, soruya en açık cevabı veren sayfadan alıntı yapıyor.

Üçüncü hata, eski bilgiyi bırakmak. Kapanmış şubeler, değişmiş fiyatlar, eski kampanyalar internette durdukça asistanlar onları tekrar etmeye devam ediyor. Temizlik de GEO’nun bir parçası.

Soru listesini hazırlarken müşterinin ağzından düşünmek gerekiyor. Birkaç sektörden örnekler:

Klinik ve sağlık turizmi: “İstanbul’da implant için güvenilir bir klinik hangisi?”, “Türkiye’de saç ekimi kaç gün sürer?”, “Almanca konuşan doktoru olan diş kliniği var mı?”, “Tedavi sonrası kontroller nasıl yapılıyor?”

E-ticaret: “El yapımı seramik kupa nereden alınır?”, “Hediye için kişiye özel kolye öneren bir marka var mı?”, “Bu markanın iade koşulları nasıl?”

Hizmet işletmeleri: “Kadıköy’de akşam açık olan bir veteriner var mı?”, “Küçük işletmeler için muhasebe hizmeti veren firmalar hangileri?”

Her soruyu genel, şehir bazlı ve marka adıyla olmak üzere üç biçimde sormak iyi bir başlangıç. Marka adıyla sorulan sorular, asistanın sizin hakkınızda ne bildiğini; genel sorular ise sizi önerip önermediğini gösteriyor.

Yapay zekânın alıntılamayı sevdiği içerik birkaç özellik taşıyor. Birincisi, cevap önce gelir. Soru başlıkta, cevap ilk cümlede; açıklama ve ayrıntı sonra. İkincisi, her paragraf tek başına anlaşılır. Bir paragraf alıntılandığında “yukarıda da belirttiğimiz gibi” gibi bağlamı başka yerde kalan ifadeler anlamsızlaşır.

Üçüncüsü, somut bilgi. “Uygun fiyatlı” yerine fiyat aralığı, “kısa sürede” yerine gün sayısı, “deneyimli ekip” yerine ekipteki uzmanların adı ve uzmanlık alanı. Dördüncüsü, kaynak ve tarih. Bilginin kime ait olduğu ve ne zaman güncellendiği açıkça yazılmalı. Beşincisi, yazar. İçeriği kimin yazdığı ve o kişinin bu konuda neden söz sahibi olduğu sayfada görünmeli.

Bu kurallar aslında iyi yazının kuralları. Yapay zekâ çağında değişen tek şey, bu kuralların artık yalnızca okur için değil, sizi okura anlatacak makineler için de geçerli olması.

Yapay zekâ yalnızca sitenizi okumuyor. Harita kayıtlarınız, sektör rehberleri, yorum siteleri, sosyal medya profilleriniz, hakkınızda yazılmış haberler ve forum konuşmaları da cevabın bir parçası olabiliyor. Bu yüzden GEO çalışmasının önemli bir kısmı sitenin dışında geçiyor.

İlk iş, adınızın, adresinizin, telefonunuzun ve hizmetlerinizin her yerde aynı yazıldığını kontrol etmek. İkincisi, müşteri yorumlarını düzenli olarak istemek ve yanıtlamak. Üçüncüsü, sektörünüzle ilgili güvenilir sitelerde, rehberlerde ve yayınlarda yer almak. Asistanlar bir markayı birden fazla bağımsız kaynakta tutarlı biçimde gördüğünde, onu daha güvenle önerebiliyor.

GEO (Generative Engine Optimization), bir markanın ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Google’ın yapay zekâ özetleri gibi üretken arama araçlarının cevaplarında doğru ve görünür biçimde yer alması için yapılan çalışmaların bütünüdür.

SEO bir sayfanın arama sonuçlarındaki sırasını hedefler; GEO ise sorulan soruya verilen yapay zekâ cevabının içinde markanın doğru bir cümleyle yer almasını hedefler. GEO, iyi bir SEO temeli üzerine kurulur; birbirinin alternatifi değildir.

Müşterilerinizin sorabileceği soruları bir listeye yazın ve bunları farklı yapay zekâ asistanlarına sorun. Cevapları kaydedin ve her ay tekrarlayın. Markanızın geçip geçmediğini, bilgilerin doğru olup olmadığını not edin.

Zorunlu değil ama faydalı bir adım. llms.txt, sitenizin ne olduğunu ve en önemli sayfalarını yapay zekâ araçlarına kısaca anlatan bir metin dosyasıdır. Asıl etkiyi yine de sitenizdeki net ve güncel içerik yaratır.

Sitedeki değişikliklerin asistan cevaplarına yansıması haftalar ya da aylar sürebilir. Bu yüzden düzenli ölçüm önemlidir; aynı soruları her ay sorarak değişimi takip edin.

Önce yanlış bilginin nereden geldiğini bulun: eski bir rehber kaydı, güncellenmemiş bir profil ya da sitenizdeki eski bir sayfa olabilir. Kaynağı düzeltin, sitenizde doğru bilgiyi açık ve güncel biçimde yayınlayın ve aynı soruyu birkaç hafta sonra yeniden sorun.